11η Σεπτεμβρίου, 25 χρόνια μετά

Το πρωί της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 ήταν καθαρό στη Νέα Υόρκη. Στις 08:46, η πτήση 11 της American Airlines έπεσε πάνω στον Βόρειο Πύργο του Παγκόσμιου Κέντρου Εμπορίου. Δεκαεπτά λεπτά αργότερα, στις 09:03, η πτήση 175 της United Airlines χτύπησε τον Νότιο Πύργο και εξαφάνισε κάθε αμφιβολία ότι η Αμερική βρισκόταν υπό επίθεση.

Στις 09:37 ένα τρίτο αεροπλάνο έπεσε στο Πεντάγωνο. Στις 10:03, η πτήση 93 συνετρίβη στην Πενσιλβάνια, αφού επιβάτες και μέλη του πληρώματος επιχείρησαν να ανακτήσουν τον έλεγχο από τους αεροπειρατές. Μέχρι το τέλος εκείνου του πρωινού οι δύο Πύργοι είχαν καταρρεύσει και 2.977 άνθρωποι από περισσότερες από 90 χώρες είχαν σκοτωθεί. Δεκαεννέα μέλη της Αλ Κάιντα είχαν χρησιμοποιήσει τέσσερα επιβατικά αεροσκάφη ως όπλα εναντίον της οικονομικής και στρατιωτικής ισχύος των Ηνωμένων Πολιτειών.

Είκοσι πέντε χρόνια αργότερα, η εικόνα των αεροσκαφών που εξαφανίζονται μέσα στους Δίδυμους Πύργους παραμένει ίσως το πιο αναγνωρίσιμο τηλεοπτικό στιγμιότυπο αυτού του αιώνα και ο ορισμός του «σοκαριστικού». Για τους ανθρώπους που το έζησαν δεν έχει ακόμη μετατραπεί ολοκληρωτικά σε Ιστορία: το 83% των Αμερικανών που είχαν ήδη γεννηθεί το 2001 δηλώνει σήμερα ότι θυμάται πού ακριβώς βρισκόταν όταν έμαθε για τις επιθέσεις. Ταυτόχρονα, όμως, το 10% των ενηλίκων στις ΗΠΑ έχει γεννηθεί μετά την 11η Σεπτεμβρίου. Για αυτούς οι Πύργοι, ο Μπους, ο Μπιν Λάντεν και το πρώτο βράδυ του πολέμου στο Αφγανιστάν ανήκουν ήδη στον κόσμο των σχολικών βιβλίων.

Αυτό που συνέβη εκείνη την ημέρα δεν άλλαξε μόνο τη Νέα Υόρκη. Άλλαξε την αντίληψη της Αμερικής για τον εαυτό της, άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο ταξιδεύει ο πλανήτης, τα όρια ανάμεσα στην ασφάλεια και την ιδιωτικότητα, τον τρόπο με τον οποίο διεξάγονται οι πόλεμοι και τις σχέσεις της Δύσης με τον μουσουλμανικό κόσμο. Άνοιξε δύο πολέμους που κράτησαν δεκαετίες, συνέβαλε στη δημιουργία ενός τεράστιου παγκόσμιου μηχανισμού αντιτρομοκρατίας, επηρέασε την πολιτική ζωή της Ευρώπης και της Μέσης Ανατολής και απορρόφησε για χρόνια ένα σημαντικό μέρος της στρατηγικής προσοχής των Ηνωμένων Πολιτειών. Την ίδια ακριβώς περίοδο, σχεδόν αθόρυβα σε σύγκριση με τις εκρήξεις της εποχής, η Κίνα μεταμορφωνόταν σε παγκόσμια δύναμη. Η 11η Σεπτεμβρίου δεν δημιούργησε μόνη της τον κόσμο του 2026. Χωρίς αυτήν, όμως, η διαδρομή προς αυτόν θα ήταν πολύ διαφορετική.

Τα 102 λεπτά που «σκότωσαν» τη δεκαετία του ’90

Η αίσθηση του σοκ προήλθε και από το πού βρισκόταν τότε η Αμερική. Η Σοβιετική Ένωση είχε πάψει να υπάρχει δέκα χρόνια νωρίτερα. Οι Ηνωμένες Πολιτείες ήταν η μοναδική παγκόσμια υπερδύναμη, η οικονομία τους κυριαρχούσε και δεν υπήρχε αντίπαλος ικανός να τις απειλήσει συμβατικά στο έδαφός τους. Η γεωγραφία -δύο ωκεανοί και δύο φιλικά σύνορα τα οποία επικαλείται και σήμερα υπό διαφορετικό βέβαια πρίσμα ο Ντόναλντ Τραμπ – εξακολουθούσε να λειτουργεί ως μία σχεδόν αυτονόητη εγγύηση ασφαλείας.

Κι όμως, οι δράστες της μεγαλύτερης επίθεσης στο αμερικανικό έδαφος μετά το Περλ Χάρμπορ δεν χρησιμοποίησαν πολεμικά αεροσκάφη ή βαλλιστικούς πυραύλους. Χρησιμοποίησαν εισιτήρια αεροπορικών εταιρειών, μικρά μαχαίρια και τα ίδια τα αμερικανικά πολιτικά αεροσκάφη. Η Επιτροπή της 11ης Σεπτεμβρίου κατέληξε αργότερα ότι η χώρα ήταν απροετοίμαστη και ότι οι υφιστάμενες διαδικασίες FAA και NORAD ήταν ακατάλληλες για ένα σενάριο στο οποίο αεροπειρατές θα χρησιμοποιούσαν ένα επιβατικό αεροπλάνο ως πύραυλο. Η φράση που έμεινε από την τελική έκθεση ήταν ότι η 11η Σεπτεμβρίου υπήρξε «σοκ, αλλά όχι έκπληξη»: οι προειδοποιήσεις για την Αλ Κάιντα και τον Οσάμα μπιν Λάντεν υπήρχαν, αλλά δεν είχαν συνδεθεί εγκαίρως σε μια ενιαία εικόνα.

Από εκείνο το πρωινό άλλαξε και η ίδια η έννοια της απειλής. Ένα κράτος δεν χρειαζόταν πια να διαθέτει στρατό, στόλο ή πυρηνικά για να προκαλέσει στρατηγικό πλήγμα στην ισχυρότερη χώρα του κόσμου. Μια μη κρατική οργάνωση μπορούσε να μετατρέψει την παγκοσμιοποίηση –τις αεροπορικές συνδέσεις, την ελεύθερη μετακίνηση, το διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα και τις ανοιχτές κοινωνίες– σε δικό της επιχειρησιακό πλεονέκτημα.

Πηγή: Protothema.gr