«Ανακαινίζω»: Επιδότηση έως 36.000 ευρώ για κατοικίες – Οι εργασίες και τα δικαιολογητικά

Ποιοι μπορούν να διεκδικήσουν ενίσχυση έως 95%, ποιες παρεμβάσεις καλύπτονται και πώς θα γίνει η καταβολή των χρημάτων – Τι πρέπει να γνωρίζουν οι ιδιοκτήτες πριν από την υποβολή της αίτησης

Σημαντική οικονομική ενίσχυση για την ανακαίνιση και την ενεργειακή αναβάθμιση παλαιών κατοικιών προβλέπει το πρόγραμμα «Ανακαινίζω», με την επιδότηση να φτάνει έως τις 36.000 ευρώ για τις επιλέξιμες εργασίες. Παράλληλα, προβλέπεται πρόσθετη κάλυψη έως 2.500 ευρώ για συγκεκριμένες τεχνικές υπηρεσίες, μελέτες και απαραίτητα δικαιολογητικά.

Οι ιδιοκτήτες που ενδιαφέρονται να συμμετάσχουν καλούνται να προετοιμάσουν εγκαίρως τον φάκελό τους, καθώς η ορθή καταγραφή των παρεμβάσεων, η τεκμηρίωση της επιλεξιμότητας του ακινήτου και η συγκέντρωση των απαιτούμενων εγγράφων αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την ολοκλήρωση της διαδικασίας.

Ο αναλυτικός οδηγός του προγράμματος αποσαφηνίζει τις εργασίες που μπορούν να χρηματοδοτηθούν, τα ποσοστά ενίσχυσης ανά εισοδηματική κατηγορία, αλλά και τους όρους που πρέπει να τηρηθούν για την εκταμίευση της επιδότησης.

Πότε ξεκινά η υποβολή των αιτήσεων

Το επόμενο βήμα αφορά τους ιδιοκτήτες που έχουν ήδη λάβει Βεβαίωση Επιλεξιμότητας. Η συγκεκριμένη βεβαίωση αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη διεκδίκηση χρηματοδότησης, χωρίς ωστόσο να εξασφαλίζει αυτομάτως την έγκριση της επιδότησης.

Η υποβολή των αιτήσεων χρηματοδότησης θα πραγματοποιηθεί μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (ΤΕΕ), όταν ανακοινωθούν οι σχετικές ημερομηνίες. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, θα προηγηθούν οι αιτήσεις για τις κλειστές κατοικίες και θα ακολουθήσουν εκείνες που αφορούν ακίνητα τα οποία χρησιμοποιούνται ήδη ως κύριες κατοικίες.

Με βάση τα στοιχεία της πρώτης φάσης, έχουν εκδοθεί περίπου 94.000 βεβαιώσεις επιλεξιμότητας, εκ των οποίων περίπου 14.000 αφορούν κλειστά ακίνητα και 80.000 κατοικίες που κατοικούνται.

Κατά τη δεύτερη φάση, οι δικαιούχοι θα πρέπει να δηλώσουν αναλυτικά τις εργασίες που προτίθενται να πραγματοποιήσουν, το εκτιμώμενο κόστος και τα απαιτούμενα δικαιολογητικά. Εφόσον οι διαθέσιμοι πόροι δεν επαρκούν για όλους, η χρονική στιγμή υποβολής της αίτησης χρηματοδότησης θα καθορίσει τη σειρά προτεραιότητας.

Ποιο είναι το ύψος της επιδότησης

Η οικονομική ενίσχυση μπορεί να ανέλθει έως τις 36.000 ευρώ, με ανώτατο επιλέξιμο κόστος 300 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο. Για τον υπολογισμό λαμβάνεται υπόψη η μικρότερη επιφάνεια μεταξύ εκείνης που αναγράφεται στη Βεβαίωση Επιλεξιμότητας και των κύριων χώρων που καταγράφονται στην Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου.

Ενδεικτικά, το ανώτατο όριο επιλέξιμου κόστους διαμορφώνεται ως εξής:

• Για κατοικία 80 τ.μ., έως 24.000 ευρώ.
• Για κατοικία 100 τ.μ., έως 30.000 ευρώ.
• Για κατοικία 120 τ.μ., έως 36.000 ευρώ.

Το τελικό ποσό που θα λάβει κάθε δικαιούχος εξαρτάται από το αναγνωρισμένο κόστος των εργασιών και το ποσοστό επιδότησης που αντιστοιχεί στην περίπτωσή του.

Για παράδειγμα, εάν οι επιλέξιμες εργασίες κοστίζουν 30.000 ευρώ και το ποσοστό ενίσχυσης ανέρχεται στο 80%, η επιδότηση φτάνει τις 24.000 ευρώ, ενώ η οικονομική συμμετοχή του ιδιοκτήτη διαμορφώνεται στις 6.000 ευρώ.

Επιπλέον, προβλέπεται κάλυψη έως 2.500 ευρώ για δαπάνες όπως τα ενεργειακά πιστοποιητικά, η Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου, οι υπηρεσίες τεχνικού συμβούλου, ο ελεγκτής δόμησης και οι απαραίτητες άδειες ή μελέτες, σύμφωνα με τους ειδικότερους όρους του προγράμματος.

Τα ποσοστά ενίσχυσης και τα εισοδηματικά κριτήρια

Η βασική επιδότηση ανέρχεται στο 80% για την πρώτη εισοδηματική κατηγορία και στο 70% για τη δεύτερη, με βάση τα εισοδήματα του φορολογικού έτους 2025.

Για άγαμους, τα αντίστοιχα εισοδηματικά όρια είναι 18.000 και 25.000 ευρώ. Για ζευγάρια χωρίς ανήλικα παιδιά διαμορφώνονται σε 25.000 και 35.000 ευρώ, ενώ για οικογένειες με ένα ανήλικο παιδί ανέρχονται σε 30.000 και 40.000 ευρώ. Για οικογένειες με δύο ανήλικα παιδιά τα όρια φτάνουν τις 35.000 και 45.000 ευρώ αντίστοιχα.

Για μονογονεϊκή οικογένεια με ένα ανήλικο παιδί προβλέπονται όρια 28.000 και 39.000 ευρώ, ενώ για κάθε επιπλέον ανήλικο παιδί προστίθενται 5.000 ευρώ.

Το ποσοστό επιδότησης μπορεί να αυξηθεί κατά πέντε ποσοστιαίες μονάδες για κατοικίες σε ορεινές ή νησιωτικές περιοχές, για συγκεκριμένες κατηγορίες μονογονεϊκών, τρίτεκνων και πολύτεκνων οικογενειών, καθώς και σε περιπτώσεις αναπηρίας του αιτούντος ή μέλους της οικογένειάς του, με πιστοποιημένο ποσοστό τουλάχιστον 67%, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.

Οι προσαυξήσεις μπορούν να συνδυαστούν, με το συνολικό ποσοστό ενίσχυσης να φτάνει έως το 95% για την πρώτη εισοδηματική κατηγορία και έως το 85% για τη δεύτερη.

Ποιες κατοικίες είναι επιλέξιμες

Για να ενταχθεί ένα ακίνητο στο πρόγραμμα, θα πρέπει να πληροί συγκεκριμένες προϋποθέσεις νομιμότητας, παλαιότητας, επιφάνειας και ενεργειακής απόδοσης.

Ειδικότερα, απαιτείται να διαθέτει οικοδομική άδεια που έχει εκδοθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 1990 ή άλλο προβλεπόμενο έγγραφο που αποδεικνύει τη νομιμότητά του. Παράλληλα, η αρχική ενεργειακή του κατάταξη πρέπει να είναι στην κατηγορία Γ ή χαμηλότερη.

Η επιφάνεια των κύριων χώρων δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 120 τ.μ., ενώ για τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες που κατοικούν ή πρόκειται να κατοικήσουν στο ακίνητο προβλέπεται όριο έως 150 τ.μ., χωρίς αντίστοιχη αύξηση της μέγιστης επιδότησης.

Για τις κλειστές κατοικίες απαιτείται πλήρης κυριότητα ή επικαρπία τουλάχιστον 20%. Στις κατοικίες που χρησιμοποιούνται ήδη ως κύρια κατοικία μπορούν να συμμετάσχουν, υπό τους προβλεπόμενους όρους, ιδιοκτήτες, επικαρπωτές και ψιλοί κύριοι.

Δεν επιτρέπεται η χρηματοδότηση της ίδιας εργασίας από δύο διαφορετικά προγράμματα. Επίσης, προβλέπονται περιορισμοί για ακίνητα που έχουν ενταχθεί σε συγκεκριμένα προηγούμενα προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης ή ανακαίνισης, καθώς και για κατοικίες που είναι εγγεγραμμένες στο Μητρώο Βραχυχρόνιας Μίσθωσης.

Ποιες εργασίες επιδοτούνται

Το πρόγραμμα καλύπτει ένα ευρύ φάσμα παρεμβάσεων, τόσο για την ανακαίνιση των εσωτερικών χώρων όσο και για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης της κατοικίας.

Στις εργασίες ανακαίνισης περιλαμβάνονται:

• Ανακαίνιση κουζίνας και μπάνιου, καθώς και αντικατάσταση ειδών υγιεινής.
• Αντικατάσταση εσωτερικών θυρών και πόρτας εισόδου.
• Επισκευή ή αντικατάσταση δαπέδων, πλακιδίων και επιχρισμάτων.
• Ηλεκτρολογικές και υδραυλικές εργασίες.
• Βαψίματα, επισκευές τοίχων και εργασίες με γυψοσανίδες.
• Εσωτερικές διαρρυθμίσεις και εργασίες σε κεραμοσκεπές.
• Μετατροπή συμβατικού τζακιού σε ενεργειακό.
• Παρεμβάσεις προσβασιμότητας για τις προβλεπόμενες κατηγορίες δικαιούχων.

Στην ενεργειακή αναβάθμιση μπορούν να ενταχθούν, ανάλογα με τους όρους επιλεξιμότητας, η αντικατάσταση κουφωμάτων και υαλοπινάκων, η τοποθέτηση θερμομόνωσης, τεντών και συστημάτων σκίασης, η εγκατάσταση αντλιών θερμότητας και επιλέξιμων συστημάτων θέρμανσης ή ψύξης, καθώς και η τοποθέτηση ηλιακών συστημάτων παραγωγής ζεστού νερού.

Επιλέξιμες μπορεί επίσης να είναι παρεμβάσεις αερισμού με ανάκτηση θερμότητας και συστήματα αυτοματισμού που συμβάλλουν στην εξοικονόμηση ενέργειας.

Βασική προϋπόθεση είναι ο συνδυασμός εργασιών ανακαίνισης και ενεργειακής αναβάθμισης. Το ποσοστό των ενεργειακών παρεμβάσεων πρέπει να κυμαίνεται από 20% έως 40% του επιλέξιμου κόστους των εργασιών, ενώ απαιτείται η αναβάθμιση της κατοικίας κατά τουλάχιστον μία ενεργειακή κατηγορία.

Ποια δικαιολογητικά χρειάζονται

Η αίτηση χρηματοδότησης θα υποβάλλεται ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας του ΤΕΕ. Κεντρικό στοιχείο του φακέλου είναι το Σχέδιο Παρεμβάσεων, στο οποίο θα περιγράφονται οι εργασίες που πρόκειται να πραγματοποιηθούν και το αντίστοιχο κόστος.

Οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να έχουν στη διάθεσή τους τις προβλεπόμενες υπεύθυνες δηλώσεις, την οικοδομική άδεια ή τα έγγραφα νομιμότητας του ακινήτου και, όπου απαιτείται, δικαιολογητικά που αφορούν αναπηρία, οικογενειακή κατάσταση ή την ιδιότητα τρίτεκνου και πολύτεκνου.

Ορισμένα έγγραφα, όπως το πρώτο ενεργειακό πιστοποιητικό και η Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου, προβλέπεται να υποβληθούν σε μεταγενέστερο στάδιο, εντός της σχετικής τρίμηνης προθεσμίας που ορίζει ο οδηγός.

Η μη έγκαιρη προσκόμιση των απαιτούμενων εγγράφων ή η διαπίστωση ότι το ακίνητο δεν πληροί τις προϋποθέσεις μπορεί να οδηγήσει σε απόρριψη της αίτησης.

Για τις κλειστές κατοικίες απαιτούνται επιπλέον στοιχεία που τεκμηριώνουν ότι το ακίνητο δεν χρησιμοποιούνταν. Ο έλεγχος βασίζεται στα στοιχεία του Ε2 για το φορολογικό έτος 2025 και στα δεδομένα ηλεκτροδότησης, σύμφωνα με τα ειδικότερα κριτήρια του προγράμματος.

Πώς θα καταβάλλονται τα χρήματα

Μετά την έγκριση της αίτησης προβλέπεται η καταβολή προκαταβολής ίσης με το 60% της εγκεκριμένης επιδότησης σε ειδικό λογαριασμό.

Για να μπορέσει ο δικαιούχος να αξιοποιήσει την προκαταβολή, θα πρέπει προηγουμένως να έχει καταβάλει μέσω τραπεζικού συστήματος το 40% της δικής του οικονομικής συμμετοχής και να προσκομίσει τα σχετικά αποδεικτικά.

Έτσι, σε περίπτωση που η ιδιωτική συμμετοχή ανέρχεται σε 6.000 ευρώ, ο ιδιοκτήτης θα πρέπει να έχει καταβάλει 2.400 ευρώ, ώστε να ενεργοποιηθεί η διαδικασία αξιοποίησης της προκαταβολής, σύμφωνα με τους όρους του προγράμματος.

Όλες οι πληρωμές πρέπει να πραγματοποιούνται μέσω τραπεζικού συστήματος, καθώς οι πληρωμές με μετρητά και οι επιταγές τρίτων δεν γίνονται δεκτές.

Η ολοκλήρωση των εργασιών πρέπει να πραγματοποιηθεί εντός 18 μηνών από την ένταξη και το αργότερο έως τις 31 Δεκεμβρίου 2028. Ακολουθούν οι προβλεπόμενοι τελικοί έλεγχοι, η δεύτερη ενεργειακή επιθεώρηση και η υποβολή των απαραίτητων παραστατικών.

Το υπόλοιπο της επιδότησης καταβάλλεται μετά την επιτυχή ολοκλήρωση των ελέγχων και την πιστοποίηση του έργου, εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας. Εάν το τελικό αναγνωρισμένο κόστος είναι μικρότερο από το εγκεκριμένο, το ποσό της ενίσχυσης προσαρμόζεται αναλόγως.

Οι υποχρεώσεις μετά την ανακαίνιση

Για τις κλειστές κατοικίες που θα διατεθούν προς ενοικίαση, προβλέπεται υποχρέωση μακροχρόνιας μίσθωσης για πέντε χρόνια. Το μισθωτήριο πρέπει να συναφθεί και να δηλωθεί στην ΑΑΔΕ εντός οκτώ μηνών από την πιστοποίηση ολοκλήρωσης των εργασιών.

Παράλληλα, το ενοίκιο πρέπει να παραμείνει σταθερό ή χαμηλότερο για τουλάχιστον τα πρώτα τρία χρόνια, ακόμη και αν αλλάξει ο μισθωτής. Κατά τη διάρκεια της περιόδου δέσμευσης δεν επιτρέπεται η διάθεση του ακινήτου για βραχυχρόνια μίσθωση, ενώ ισχύουν περιορισμοί για την υπεκμίσθωση και άλλες μορφές χρήσης.

Για κατοικίες που εντάσσονται στο πρόγραμμα ως ήδη κατοικούμενες, ο ιδιοκτήτης οφείλει να συνεχίσει να χρησιμοποιεί το ακίνητο ως κατοικία του για πέντε χρόνια.

Η τήρηση των όρων ελέγχεται με βάση τα φορολογικά στοιχεία, τα μισθωτήρια και τα διαθέσιμα δεδομένα χρήσης του ακινήτου. Η παράβαση των υποχρεώσεων μπορεί να οδηγήσει σε απαίτηση επιστροφής της επιδότησης.

Το πρόγραμμα προσφέρει σημαντική δυνατότητα αναβάθμισης παλαιών κατοικιών, ωστόσο η επιτυχής συμμετοχή προϋποθέτει προσεκτική προετοιμασία, σωστή κοστολόγηση και πλήρη συμμόρφωση με τους όρους χρηματοδότησης.